Met de Verklaring van Bergen hebben de Vlaamse en Waalse regeringen, samen met 17 toonaangevende industriebedrijven en werkgeversorganisaties Voka en AKT for Wallonia een belangrijke stap gezet om een voortrekkersrol te spelen in Carbon Capture and Storage (CCS), een cruciale klimaattechnologie voor de afvang en opslag van industriële CO2-uitstoot. Voor de chemiesector is het een belangrijk signaal dat het beleid effectief werk wil maken van competitieve randvoorwaarden en noodzakelijke basisinfrastructuur voor CSS-projecten die het potentieel hebben om de uitstoot van de industrie drastisch te verlagen. Sectorbedrijven Air Liquide, BASF, Borealis, INEOS en TotalEnergies hebben de engagementsverklaring mee ondertekend.
De CO2-uitstoot van bedrijven afvangen en veilig opslaan – CCS, of Carbon Capture and Storage – is een onmisbare schakel voor klimaatneutraliteit. Verscheidene rapporten bevestigen dat zonder CCS-technologie de klimaatdoelstellingen niet haalbaar zijn, zeker niet voor energie-intensieve sectoren zoals staal, cement en chemie. Het gaat daarbij om procesuitstoot die moeilijk te reduceren is en waarvoor koolstofafvang en -opslag het enige alternatief is voor bedrijven om tegelijk hun emissies drastisch te verminderen en hun productie hier te houden.
In een gezamenlijke verklaring engageren politiek en bedrijfsleven zich nu om er alles aan te doen om van ons land een koploper te maken in CSS. Een ondersteunend en coherent beleidskader moet bedrijven voldoende investeringszekerheid bieden, zodat de plannen die vandaag op tafel liggen – met het potentieel om tot een kwart van de totale industriële uitstoot te reduceren – effectief uitgevoerd kunnen worden. De komende maanden worden hierrond belangrijke investeringsbeslissingen verwacht.
Strategische troef
CCS is een cruciale klimaatoplossing, maar ook een strategische troef die toelaat om duurzame industriële productie in België te verankeren. Ze voorkomt carbon leakage – het weglekken van investeringen en jobs naar landen met minder strenge klimaatregels – en creëert tegelijk nieuwe waardeketens en toegevoegde waarde voor transport, opslag en hergebruik van CO₂.
De Verklaring van Bergen is voorgesteld bij het bedrijf Holcim, waar tegen 2029 koolstofvrije cement zal worden geproduceerd. Ze werd ondertekend door Matthias Diependaele en Adrien Dolimont, de minister-presidenten van de Vlaamse en Waalse regering, samen met de bedrijfsleiders van onder meer Air Liquide, BASF Antwerpen, Borealis, INEOS, TotalEnergies, ArcelorMittal, Engie, Fluxys en de havenbedrijven North Sea Port en Port of Antwerp-Bruges.
Van verklaring naar investering
De gemeenschappelijke overeenkomst bevat duidelijke doelstellingen. Beide regio’s engageren zich voor een gecoördineerde, interregionale en grensoverschrijdende aanpak, in nauwe samenwerking met de industrie, de buurlanden en Europa. Daarnaast willen ze steunmaatregelen ontwikkelen die de eerste investeringen mogelijk maken en de financiële risico’s helpen beperken. Toegang tot Europese financiering speelt daarbij een belangrijke rol.
Ook voorspelbare regelgeving, snelle vergunningsprocedures en een duidelijk budgettair engagement voor infrastructuur zijn cruciale randvoorwaarden om risicovolle pioniersprojecten in CSS te realiseren. Met de sterke integratie en concentratie van industrieclusters, de aanwezigheid van havens en pijpleidingnetwerken en de toegang tot veilige opslagcapaciteit in verschillende Noordzeelanden heeft België een unieke uitgangspositie om te zich profileren als gangmaker van de industriële transitie.