Wereldprimeur bij GSK: Belgisch geproduceerd vaccin gaat strijd aan met RSV

Het respiratoir syncytieel virus (RSV) is net zo bedreigend voor de gezondheid als de griep en het coronavirus. Het minder bekende virus treft vooral jonge kinderen. Bij hen kan het ernstige bronchiolitis veroorzaken, die soms fataal afloopt. Ook volwassenen met onderliggende aandoeningen of een verzwakt immuunsysteem lopen dat risico. Bij ouderen kan het virus leiden tot dodelijke longontstekingen.

RSV is een seizoensgebonden virus dat vooral aan het begin van de winter actief is, vergelijkbaar met de griep. ‘Het virus werd lange tijd ondergediagnosticeerd omdat de juiste detectiemiddelen ontbraken. Nu beseffen we beter hoe gevaarlijk het is’, zegt Marie-Thérèse Martin, VP Head Vaccines Clinical Sciences bij GSK. Ze wijst op de 5 miljoen jaarlijkse infecties wereldwijd, waarvan 50.000 in België. Voor ons land betekent dat 4.500 ziekenhuisopnames en tot 300 sterfgevallen per jaar. Het vaccin van GSK richt zich voornamelijk op de risicogroep van 60-plussers. Het biedt bescherming aan miljoenen mensen in meer dan 60 landen.

Hoewel het virus al meer dan 60 jaar bekend is, bleef RSV een complexe uitdaging voor de farmaceutische industrie. Na twintig jaar research hebben wetenschappers bij GSK Belgium, een doorbraak gerealiseerd. Het vaccin is nu bijna twee jaar erkend in Europa. ‘Dankzij recente doorbraken in de moleculaire biologie konden we het virus stabiliseren, dat schiep nieuwe mogelijkheden’, legt Martin uit. ‘In tegenstelling tot de griep of SARS-Cov-2, waarvan de stammen voortdurend veranderen en nieuwe vaccins vereisen, is RSV stabiel. Ons vaccin biedt drie jaar bescherming.’

3.000 Belgische proefpersonen

In de Waals-Brabantse vestigingen van GSK werd de technologie ontwikkeld en werden de eerste klinische studies uitgevoerd. ‘België wordt “het Silicon Valley van de vaccins” genoemd’, lacht Martin. ‘We beschikken hier over een bijzonder efficiënt netwerk van expertise en klinische partners, inclusief de Belgische overheid en toponderzoekers.’

De effectiviteitsstudie, uitgevoerd in België met meer dan 3.000 proefpersonen in samenwerking met de Universiteit Antwerpen en Vaccinopolis, werd uitgebreid naar de rest van de wereld. In nauwelijks vier maanden rekruteerde GSK meer dan 25.000 proefpersonen, een enorme logistieke en organisatorische prestatie midden in de coronapandemie.

Het project werd volledig vanuit België aangestuurd omdat GSK hier een groot deel van zijn waardeketen heeft geïntegreerd, van R&D in Rixensart tot het wereldwijde distributiecentrum in Gembloux, en natuurlijk Waver, de grootste industriële productiesite voor vaccins ter wereld. ‘Hierdoor konden we het vaccin vanaf het begin ontwikkelen met oog voor de hoge eisen bij de industriële productie’, zegt Emmanuel Felix, VP Global Industrial Operations.

Het omzetten van een R&D-proces naar een industrieel proces brengt tal van uitdagingen mee, zoals de formulering, productie van antigenen en adjuvantia, aseptische vulling, inspectie en verpakking. ‘Het feit dat het volledige proces aan ons is toevertrouwd, onderstreept de strategische rol van België in de wereldwijde groep. Alle twintig vaccins van GSK worden minstens gedeeltelijk in ons land geproduceerd.’ Wereldwijd verdeelt GSK de productie van zijn antigenen en adjuvantia over verschillende locaties, afhankelijk van de technische en wetenschappelijke competenties en productie- en distributiecapaciteiten.

Kleine ecologische voetafdruk

‘Duurzaamheid en ecologische voetafdruk spelen een steeds grotere rol in onze beslissingen’, beklemtoont Felix. ‘GSK wil tegen 2030 een nuluitstoot CO₂ bereiken. Dat doel integreren we op alle niveaus, van R&D tot productie – die water en energie verbruikt – en over de hele levenscyclus van het product, van grondstofwinning tot afval na injectie.’ De inspanningen van GSK voor het RSV-vaccin werden beloond met een Carbon Trust-certificaat. Het vaccin wordt geproduceerd in Waver, in een ultramoderne productiesetting die erkend is met het kwaliteitslabel Factory of the Future.