Investeringen in chemie, farma en kunststoffen worden steeds vaker buiten Europa aangekondigd, met de Verenigde Staten en China op kop. Binnen Europa slaagt België er ondanks een sterke uitgangspositie steeds minder in om nieuwe investeringen in deze strategische sectoren aan te trekken. Dat zijn de twee voornaamste conclusies uit een analyse van het gespecialiseerde databedrijf Trendeo, uitgevoerd in opdracht van essenscia. De uitdaging is duidelijk: als België zijn industriële toekomst wil verankeren, moet het opnieuw aantrekkelijker worden voor grote investeringsprojecten.
De Trendeo-analyse, gebaseerd op wereldwijde investeringsaankondigingen van de voorbije tien jaar, toont een duidelijke geografische verschuiving. De Verenigde Staten (28%) en China (21%) zijn in de periode 2016-2025 samen goed voor bijna de helft van alle aangekondigde investeringen in chemie, farma en kunststoffen. De Europese Unie blijft steken op amper 8%.
Investeringen verschuiven naar VS en China
De chemiesector vertegenwoordigt het grootste deel van de investeringen (73% van het totaal, of 1.722 miljard dollar). China is de absolute koploper, goed voor ruim een kwart (26%) van alle chemie-investeringen in de wereld. In farma domineren de Verenigde Staten, goed voor liefst 59% van alle wereldwijde investeringen, vooral dankzij een recente investeringspiek aangedreven door een uitgesproken herindustrialisatiebeleid.
Ook de verschillen in schaal tussen projecten vallen op. Met een gemiddelde investeringswaarde van 680 miljoen dollar in China en 448 miljoen dollar in de VS liggen die aanzienlijk hoger dan in Europa, waar projecten gemiddeld 192 miljoen dollar bedragen. Dat onderstreept dat niet alleen het aantal, maar ook de omvang van industriële investeringen verschuift.
Europa onder druk in harde internationale concurrentiestrijd
Die evolutie staat niet op zichzelf. Ze past in een bredere context waarin de Europese industrie zwaar onder druk staat. Hoge energiekosten, complexe regelgeving en toenemende internationale concurrentie creëren een ongelijk speelveld en wegen op investeringsbeslissingen.
Tegelijk voeren de Verenigde Staten en China een agressieve en doelgerichte industriepolitiek, gekenmerkt door tariefheffingen, fiscale stimuli en staatsteun. In die internationale wedloop dreigt Europa terrein te verliezen, waardoor het riskeert sterk afhankelijk te worden van andere regio’s voor essentiële producten en materialen.
België: Europese top in chemie en farma, maar investeringsmotor valt stil
Binnen Europa neemt België voor chemie en farma nog steeds een belangrijke positie in. Enkel Frankrijk en Duitsland trokken de voorbije tien jaar meer investeringen aan in chemie. Voor farma staat ons land op de zevende plaats in Europa. Dat is het resultaat van een sterke industriële verankering, met de grootste chemiecluster van Europa en internationale topexpertise in farma en biotech. Toch is de instroom van nieuwe investeringen de voorbije jaren vrijwel stilgevallen.
Tussen 2016 en 2019 was België nog goed voor liefst 15,3% van alle investeringen in chemie, farma en kunststoffen die in Europa plaatsvonden, voornamelijk dankzij een reeks megaprojecten in de Antwerpse chemie. De jaren nadien trok ons land nog een aantal toonaangevende investeringen aan in farma en biotech. Maar sinds 2023 blijven grote investeringsaankondigingen uit en is het Belgisch aandeel in de Europese investeringen teruggevallen tot een luttele 0,8%.
De uitdaging: opnieuw aantrekkelijk worden voor investeringen
In een sector die volop in transitie is – met elektrificatie, circulariteit en innovatieve farmatherapieën – zijn nieuwe investeringen bepalend voor toekomstige groei en tewerkstelling. Om opnieuw investeringen aan te trekken, moeten België en Europa werk maken van competitieve randvoorwaarden. Dat betekent onder meer lagere energiekosten, vlottere vergunningsprocedures en een industriebeleid dat investeringen actief ondersteunt.
Yves Verschueren, gedelegeerd bestuurder essenscia: “Investeringen komen niet vanzelf: ze gaan naar die regio’s waar energie betaalbaar is, innovatie gestimuleerd wordt, vergunningen vooruitgaan en industriebeleid duidelijke keuzes durft maken. België heeft nog altijd alle troeven in handen om een voortrekkersrol te spelen in chemie, farma en kunststoffen. We hebben sterke clusters, talent en kennis. Met een vastberaden en doorgedreven industriepolitiek kunnen we het tij keren.”
Trendeo-analyse
De analyse van Trendeo werd uitgevoerd in maart 2026 en is gebaseerd op publiek aangekondigde investeringsprojecten in chemie, farma en kunststoffen in de periode 2016–2025. Enkel projecten met een investeringswaarde van meer dan 30 miljoen dollar of met minstens 50 nieuwe jobs werden opgenomen. In totaal omvat de dataset 6.445 projecten in 164 landen, goed voor een gecumuleerde investeringswaarde van 2.375 miljard dollar. Aangezien het om investeringsaankondigingen gaat, is het niet gegarandeerd dat alle projecten effectief gerealiseerd worden.