essenscia reageert positief op de beslissing van de Vlaamse regering om 2 miljard euro vrij te maken voor de ondersteuning van de industriële transitie via zogeheten transitiecontracten of Contracts for Difference. “Dit is een belangrijke en noodzakelijke stap om risicovolle investeringen in nieuwe, klimaatvriendelijke technologieën in Vlaanderen te realiseren en de energie-intensieve industrie hier een toekomst te geven”, zegt Yves Verschueren, gedelegeerd bestuurder van essenscia.
Binnen de ‘Klimaatsprong voor de Industrie’ – het actieprogramma van de Vlaamse regering dat de energie-intensieve industrie ondersteunt in de complexe transitie naar klimaatneutraliteit – is essenscia als lid van het permanent overlegorgaan al jaren pleitbezorger voor de invoering én opschaling van transitiecontracten. Dit cruciale financieringsmechanisme biedt langdurige investeringszekerheid en helpt bedrijven de hoge investerings- en operationele kosten van dure klimaattechnologieën te overbruggen.
Yves Verschueren, gedelegeerd bestuurder essenscia: “De competitiviteit van de chemiesector staat bijzonder zwaar onder druk. Tegelijk moeten onze bedrijven fors blijven investeren in de ongeziene transitie naar een klimaatneutrale samenleving en circulaire economie. Met deze transitiecontracten helpt de Vlaamse regering om de balans tussen concurrentiekracht en duurzaamheid wat meer in evenwicht te brengen. Zo vormt dit een belangrijke hefboom om opnieuw investeringen aan te trekken en ze ook effectief te realiseren. Het is een sterk signaal van de Vlaamse regering dat ze de duidelijke ambitie heeft om de industrie in Vlaanderen te behouden en versterken.”
Geen klassieke subsidie, maar gerichte investeringssteun
Transitiecontracten verschillen fundamenteel van klassieke subsidies. Ze ondersteunen doelgericht investeringen in technologieën die de CO2-uitstoot verminderen en de energie-efficiëntie verhogen. Daarnaast helpen ze de hogere operationele kosten tijdens de gebruiksfase te overbruggen. Dit gebeurt via een veilingsysteem waarbij enkel de beste en meest kostenefficiënte projecten worden geselecteerd. Hoeveel steun er jaarlijks effectief wordt uitgekeerd, wordt bepaald op basis van een permanente monitoring van energieprijzen en CO2-taksen. De voorziene 2 miljard euro is met andere woorden een maximumbudget, in realiteit zal het totale steunbedrag lager liggen.
Saartje Swinnen, directeur energie en klimaat bij essenscia: “Transitiecontracten zijn absoluut noodzakelijk om de business case voor risicovolle, duurzame investeringen sluitend te maken. Wie vandaag kiest voor elektrificatie botst bijvoorbeeld op de barrière van torenhoge elektriciteitsprijzen. Het systeem van ‘Contracts for Difference’ wordt al succesvol toegepast in andere Europese landen. Dat Vlaanderen hier nu ook voluit op inzet, en dit systeem structureel verankert met een substantieel budget op lange termijn, is essentieel om gelijke tred te houden in de internationale concurrentiestrijd. Het is evenwel essentieel dat dit steunmechanisme bovenop de bestaande competitiviteitsmaatregelen komt.”
Van pilootproject naar structureel steuninstrument
Vorig jaar werd al een pilootproject gelanceerd, met een maximumbudget van 70 miljoen euro, waarbij via transitiecontracten investeringsprojecten in grootschalige elektrische boilers en industriële warmtepompen worden gesteund. Vijf van de negen goedgekeurde projecten komen uit de chemie- en farmasector. Allemaal samen zorgen ze voor een geschatte verlaging van 82.000 ton CO2-uitstoot per jaar.
Vanaf 2028 voorziet de Vlaamse regering nu 100 miljoen euro, vanaf 2029 200 miljoen per jaar voor transitiecontracten. Die inspanning wordt 10 jaar volgehouden. De middelen zijn bedoeld om investeringen in koolstofarme technologieën mogelijk te maken, zoals de afvang, opslag en hergebruik van CO2 (CCUS, Carbon Capture Utilization & Storage), elektrificatie van productieprocessen en koolstofarme waterstof.
Energiekosten en CO₂-taksen blijven kernprobleem
essenscia benadrukt dat transitiecontracten noodzakelijk zijn, maar op zich niet volstaan om de structurele concurrentiehandicaps weg te werken. De hoge energiekosten, oplopende CO₂-taksen en verregaande overregulering bezorgen de Europese industrie een fors concurrentienadeel tegenover de rest van de wereld. Die verzwakte competitiviteit zet ook een rem op industriële investeringen die onmisbaar zijn voor de continue modernisering en vergroening van productie-installaties.
“Zonder een geloofwaardig antwoord op de concurrentieverstorende energie- en klimaatkosten dreigen strategische industriële investeringen Vlaanderen en Europa te mijden. De structurele uitrol van transitiecontracten is een grote stap vooruit, ook al gebeurt het pas vanaf 2028 en voelen bedrijven de crisis nu. Maar voor een industriële revival zijn bijkomende oplossingen en acties nodig op Vlaams, federaal én Europees niveau”, besluit Yves Verschueren, gedelegeerd bestuurder essenscia.