De Europese Commissie heeft een voorstel gelanceerd om een bindende doelstelling van -90% broeikasgasemissies tegen 2040 op te nemen in de Europese klimaatwet. Hiermee wordt de ambitie om te streven naar klimaatneutraliteit tegen 2050 de facto tien jaar vervroegd, zonder rekening te houden met de economische realiteit, de technologische haalbaarheid en de internationale context. essenscia blijft het einddoel van klimaatneutraliteit voluit ondersteunen, maar vraagt met aandrang om een meer realistisch pad voor de uiterst complexe en bijzonder kostelijke industriële transitie.
De Europese klimaatwet legt op dat de Europese Unie tegen 2050 klimaatneutraal is. Voor 2030 geldt al een tussentijdse doelstelling van 55% minder uitstoot van broeikasgassen tegenover 1990. Door nu een bindende doelstelling van -90% voor te stellen tegen 2040 negeert Europa de lange doorlooptijd van cruciale klimaattechnologieën en dreigt het de internationale concurrentiepositie van de energie-intensieve industrie helemaal onderuit te halen.
Decarbonisatie of de-industrialisatie?
Yves Verschueren, gedelegeerd bestuurder essenscia: “Kiest Europa voor decarbonisatie of voor de-industrialisatie? We lossen het klimaatprobleem niet op door de spelregels plots te verstrengen en overambitieuze doelstellingen vast te leggen die het ongelijk speelveld met de rest van de wereld nog vergroten, maar wel door een industriebeleid te voeren dat bedrijven ondersteunt om in Europa te investeren in de meest energie-efficiënte en klimaatvriendelijke installaties. Want laat ons vooral niet vergeten dat onze samenleving rekent op talloze chemieproducten – van autobatterijen tot isolatiematerialen – om klimaatneutraal te kunnen worden. Dan maken we die producten best hier, mét behoud van de bijhorende jobs en welvaart.”
essenscia steunt klimaatneutraliteit
Klimaatneutraliteit tegen 2050 is een streefdoel dat essenscia blijft onderschrijven, en waar bedrijven volop in investeren, maar een verscherpte doelstelling van -90% tegen 2040 zou een disproportionele en onrealistische versnelling van de klimaatambitie inhouden. Volgens een impactanalyse van de Europese Commissie zou dit betekenen dat de industriële uitstoot binnen het Europese emissiehandelssysteem (ETS) al tegen 2038 tot quasi nul moet worden teruggebracht. Dit laat geen enkele ruimte voor een geleidelijke transitie in lijn met technologische innovatietrajecten, wat de industriële activiteit in Europa fundamenteel dreigt te ondermijnen en noodzakelijke investeringen hoogst onzeker maakt.
Rekening houden met innovatiecyclus
Cruciale klimaattechnologieën zoals elektrificatie, waterstof of CO2-afvang voor opslag of hergebruik (CCUS), vragen verdere ontwikkeling en vereisen grootschalige infrastructuur en financiering. essenscia pleit daarom voor een klimaatdoelstelling die in lijn ligt met de typerende innovatiecyclus van industriële transformaties. Dit betekent een geleidelijke afbouw van emissies tot 2040, waarbij voldoende tijd en ondersteuning wordt voorzien voor de implementatie en opschaling van koolstofarme technologieën en processen. Vanaf 2040 kan de transitie vervolgens worden versneld door de brede toepassing van deze klimaatinnovaties.
Saartje Swinnen, directeur energie en klimaat bij essenscia: “Zonder garanties op competitieve energieprijzen – voor elektriciteit, gas en waterstof – riskeert Europa zijn industriële basis te verliezen aan regio’s met minder stringente klimaatregels. We dringen daarom aan om elk toekomstig klimaatdoel te toetsen aan het concurrentievermogen van de industrie. Daarnaast roept essenscia de Europese en Belgische beleidsmakers op om de klimaatdoelstelling voor 2040 te herzien en af te stemmen op de economische en technologisch realiteit. Alleen zo kan Europa zijn klimaatambities waarmaken mét behoud van de industrie.”
Bevriezing van marktstabiliteitsreserve
Het voorstel van de Europese Commissie bevat enkele positieve elementen, zoals het respect voor technologieneutraliteit, de erkenning van negatieve emissies binnen het ETS-systeem en de nood aan betaalbare energie. Alleen blijven deze intenties vaag en onvoldoende concreet.
Om klimaatbeleid en concurrentiekracht te verzoenen is er dringend behoefte aan effectieve maatregelen om de Europese industrie beter te beschermen tegen het risico op koolstoflekkage, het wegtrekken van investeringen waardoor de welvaart hier verdwijnt en de uitstoot gewoon verplaatst wordt. Een onmiddellijke bevriezing van het marktstabiliteitsreserve-mechanisme (MSR), dat systematisch uitstootrechten uit de markt haalt en vernietigt, is een eenvoudige manier om in de moeilijke economische context van vandaag de druk op de CO2-prijs te verlichten en de concurrentiehandicap met andere regio’s in de wereld wat te verkleinen.