Energie: vrijgemaakte en competitieve gas- en elektriciteitsmarkten
De vrijmaking van de elektriciteits- en gasmarkten op Europees niveau en de reële concurrentie die eruit zou moeten voortvloeien, vormen de beste garantie voor competitieve prijzen en bevoorradingszekerheid. essenscia pleit ook voor degressiviteit en algemene plafonnering van alle meerkosten – of ze nu een sociale, politieke of mileu-oorsprong hebben – op federaal en regionaal niveau.
Context
In de Europese Unie waren elektriciteit en gas tot voor kort vaak onderworpen aan gereguleerde monopolies. Eind 1996 en midden 1998 werden twee richtlijnen goedgekeurd voor de vrijmaking van de elektriciteits- en gasmarkten. Begin januari 2007 heeft de Europese Commissie haar « Energy package » gepubliceerd. Hierin staan talrijke aanbevelingen op het gebied van bevoorradingszekerheid, klimaatbeleid en competitiviteit van vrijgemaakte markten. Een nieuw Europees wettelijk kader is voorzien voor eind 2007.
Belang voor de chemische industrie en de life sciences
Elektriciteit en gas maken een aanzienlijk deel uit (gemiddeld 15 tot 25 %) van de werkingskosten voor producten uit de energie-intensieve basischemie. Voor bepaalde producten, zoals ammoniak, chloor of industriële gassen kan dit oplopen tot het dubbele of zelfs meer. Een zekere en duurzame bevoorrading tegen competitieve voorwaarden is dus een essentieel element voor de competitiviteit van de sector. Men moet beseffen dat diverse meerkosten in België de prijs van elektriciteit reeds zullen doen stijgen met 10 tot 15 € per MWh, tegen 2010.
Standpunt van de sector
essenscia is ervan overtuigd dat de vrijmaking van de elektriciteits- en gasmarkten op Europees niveau en de reële concurrentie tussen producenten en leveranciers die eruit zou moeten voortvloeien de beste garantie is voor competitieve prijzen en bevoorradingszekerheid. Op dit moment bedreigt het slecht functioneren van de energiemarkten het behouden van de energie-intensieve industrie in België en in Europa. Dit houdt ook in dat geschikte overgangsmaatregelen moeten genomen worden.
Voor wat betreft de verschillende meerkosten (groen- en cogeneratie-certificaten, financiering van gemeenten en OCMW’s …), is essenscia nooit tegen de doelstellingen geweest die deze maatregelen nastreven maar wel tegen de manier waarop ze gefinancierd worden, namelijk evenredig met de verbruikte hoeveelheden en dus onrechtvaardig voor grootverbruikers. Wij hebben altijd een alternatief voorgesteld dat bestond uit een financiering door algemene budgetten van de Staat. De convenanten, op basis van audit of benchmarking van de energie-efficiëntie, waarin de regionale overheden zich verbinden de meerkosten op energie te beperken voor de bedrijven die het convenant ondertekend hebben, vormen een andere piste. Ondanks enkele stappen vooruit (degressiviteit en plafonnering van de federale bijdrage, vrijstelling van groencertificaten voor de grootverbruikers en verwachte afschaffing van de « Elia-taks » om de Vlaamse gemeenten te financieren) blijven de meerkosten zwaar doorwegen op de bedrijven uit de sector. essenscia dringt erop aan dat de plafonnering van al deze meerkosten vlug en op een gecoördineerde manier ingevoerd wordt.
essenscia pleit voor een geharmoniseerd energiebeleid op Europees niveau, dat competitiviteit van de bedrijven, bevoorradingszekerheid en een rationeel klimaatbeleid omvat.
Aanbevelingen
Om de vrijmaking beter te laten verlopen in België – transitland bij uitstek -, in de zone van de buurlanden en in gans Europa, brengt essenscia 10 voorstellen naar voor :
1. een niet-discriminerende toegang tot de netten voor het vervoer van gas en elektriciteit verzekeren
2. de werkingsregels van de nationale transportnetbeheerders harmoniseren
3. de onafhankelijkheid van de regulatoren vrijwaren
4. transparantie van informatie opleggen aan alle dominante actoren en aan de nationale transportnetbeheerders
5. de dominantie van de historische actoren geleidelijk afbouwen
6. evenwichtige prijsvormingmechanismen garanderen
7. nieuwe investeringen stimuleren
8. de primaire energiebronnen voor de productie van elektriciteit diversifiëren
9. problemen verbonden met L-gas oplossen
10. de toegang tot aardgasopslag voor de industriële verbruikers verzekeren.
Het gaat ook om:
• het organiseren van de degressiviteit en de algemene plafonnering van alle meerkosten en taksen, of ze nu een politieke, sociale of milieu-oorsprong, op federaal of regionaal niveau hebben;
• het vinden van preventieve of curatieve oplossingen voor de ongewenste impact van « windfall profits » ten gevolge van de invoering van het systeem van emissierechten (EU ETS)
• het snel concretiseren in operationele maatregelen, op Belgisch niveau, van de aanbevelingen die de Europese Commissie onlangs uitgegeven heeft in haar « energy package ».
Contact :
Els Brouwers, eb@essenscia.be , tel 02 238 97 38
Isabelle Chaput, ichaput@essenscia.be, tel. 02 238 97 67
Peter Claes, pclaes@essenscia.be, tel 02 238 97 35
Patrick Degand, pdegand@essenscia.be, tel. 02 238 98 51