Het Responsible Care-programma zag het licht in 1985 in Canada en is een vrijwillig initiatief van de chemische industrie op wereldschaal. Met dit programmaondertekenen de bedrijven de formele verbintenis opdat de prestaties van hun bedrijf op het gebied van gezondheid, veiligheid en bescherming van het leefmilieu constant zouden verbeteren, en om de impact hierover te meten en op een doorzichtige wijze bekend te maken aan het publiek.
In de eerste jaren was de aandacht vooral gericht op de vervuiling van bedrijfsterreinen en de bescherming en gezondheid van de werknemers. Vervolgens werd dit uitgebreid naar de producten en naar de bescherming van de consumenten, om vandaag te komen tot de evaluatie van wat men noemt « cocktails van stoffen », alsook van de blootstelling aan uiterst kleine dosissen van bepaalde stoffen op lange termijn, en dit voor het geheel van de bevolking.
Responsible Care omvat vele domeinen : van veiligheid en milieubescherming bij productie, maar ook bij transport van grondstoffen en eindproducten…, tot het in aanmerking nemen van de intrinsieke kenmerken van de producten en van hun implicaties inzake veiligheid, gezondheid en milieu. Het gaat er eveneens om transparant te zijn wat betreft de productprestaties en de sectoractiviteiten, en hierover openlijk te communiceren met de verschillende betrokken partijen of « stakeholders” (syndicaten, lokale gemeenschappen, overheden, NGO’s, groot publiek, …).
Kortom, dit programma dient ertoe om de zorg van de sector die wil voldoen aan de eisen van duurzame ontwikkeling om te zetten in concrete acties. Het is ook een middel die de sector moet toelaten zijn industriële activiteiten verder te zetten en te ontwikkelen (« licence to operate »), alsook de vereiste producten en diensten te kunnen aanbieden (« licence to sell »).
Via haar Responsible Care-verbintenis toont de chemische industrie aan dat zij op een bewuste en verantwoordelijke manier te werk gaat. Deze verbintenis onderlijnt eveneens haar wil om de wetgevende evoluties te begeleiden en zelfs te anticiperen, teneinde het milieu en de bevolking beter te beschermen. Want de chemische industrie is zich ervan bewust dat het steeds mogelijk is om nog beter te doen en spant zich steeds meer in voor de gezondheid, de veiligheid en het milieu. Zij hoopt eveneens het vertrouwen te herstellen van het publiek en verbetert meer en meer haar imago. Dit alles vergt enorme budgettaire en menselijke investeringen. De chemische industrie heeft zich daartoe verbonden en houdt zich aan haar verbintenis. Vandaag de dag is de chemische industrie van alle industriesectoren diegene die het best presteert op het gebied van veiligheid, gezondheid en respect voor het leefmilieu. Tussen 10 en 15% van het geheel van de investeringen van de sector worden besteed aan de bescherming van de gezondheid van mens en natuur.